|
Satınalma Yönetimi Nedir ?
Doç. Dr. Murat ERDAL
Küresel rekabet ortamında satınalma faaliyetleri işletmeler için stratejik bir önem arz etmektedir. Yurtiçi ve uluslararası satınalma, pazar araştırmasından uygun tedarikçilerin bulunması ve pazarlık süreçlerine kadar bir dizi faaliyet sürekli etkileşim halindedir.
Satınalma yönetimi, doğru tedarikçilerin bulunmasından başlayarak doğru kaynaktan teknik spesifikasyonları tanımlanmış doğru kalitedeki malzemelerin ( ürün, makine vs.) doğru zamanda doğru maliyetlerle temin edilmesidir.
İşletmelerde Satınalma Departmanı’nın sorumluluğu artmakta ve kullanımında olan bütçe sürekli büyümektedir. Satınalma Departmanı, diğer tüm işletme departmanları ve faaliyette bulunulan sektör ile yoğun ilişki içerisindedir. Departman çalışanları bu durumu “yedi kocalı hürmüz” deyişi ile açıklamaktadırlar. İşletme içi ve dışı çok sayıda yönetici ile iletişim, satışçılarla mücadele, istihbarat çalışmaları, pazarlık taktik ve stratejileri, üretim süreçlerine destek, onayların alınması ve gerekli prosedürlerin tamamlanması ile birlikte performans kriterlerine uyum satınalma departmanını hayati bir konuma yükseltmektedir. İşler yolunda iken fark edilmeyen fakat en ufak bir hatada “satınalmacılar ne iş yapıyor Allah aşkına ?” sendromu satınalma çalışanlarının makus talihidir.
“Yalnız kurt” olarak da adlandırılan ve sadece deneyimli bir elemanla tüm satınalma operasyonlarının yürütülmesini temsil eden anlayış artık gerilerde kalmış yerini organize olmuş bir satınalma departmanına, işbölümü ve uzmanlaşma ile birlikte kurumsal yapıya bırakmıştır.
Son dönemde satınalma yönetimindeki gelişmelerle birlikte aşağıdaki sorulara cevap aranmaktadır.
- İşletme satınalma organizasyonunuz nasıl ?
- Yurtiçi-uluslararası, direkt-endirekt, merkez-bölge satınalma operasyonlarının özellikleri nelerdir ? Bu alanlarda yaşanan problemlerin üstesinden nasıl gelinir?
- Satınalma pazarlık türleri nelerdir ? Pazarlık öncesi, pazarlık süreci ve pazarlık sonrası neler yapılmalıdır ?
- Agresif satışçılara karşı taktik ve stratejiler nelerdir?
- Bilgi toplama ve istihbarat çalışmaları için hangi yöntemler kullanılmalıdır ?
- Satınalma yönetiminde birey odaklı (yalnız kurt) yapıdan kurumsallaşmış yapıya nasıl geçilir ?
- Satınalma indeksi nasıl oluşturulur ? Satınalma indeksi ne sıklıkla güncellenmelidir ?
- Satınalma yöneticisinin özellikleri nelerdir ?
- Satınalma yöneticisi zamanını nasıl kullanmalıdır ?
- Satınalma yöneticisinin işletme içerisindeki işlevi nedir ?
- Satınalma Departman çalışanlarının ödüllendirilmesinde nelere dikkat edilmektedir ?
- Satınalma Bölümü ve çalışanları için anahtar performans göstergeleri (KPI) nasıl belirleniyor? Nasıl ve kim tarafından değerlendiriliyor?
- E-Satınalma prosedürleri nelerdir ?
- Satınalma çalışanlarının eğitilmesinde izlenecek yöntemler nelerdir ?
Bu ve buna benzeyen çok sayıda sorunun cevaplandırılması, kısa zamanda etkin ve verimli çalışan bir satınalma sisteminin kurulması hiç de kolay değildir.
Bugünün ve geleceğin iş yaşamında satınalma stratejik bir fonksiyon üstlenmektedir.
Ülkemizde iş hayatının geneline bakıldığında satınalma departmanı ne yazık ki çoğunlukla tali bir fonksiyon olarak görülmekte ve “satınalma, ne var ki, onu herkes yapar !” anlayışı egemendir.
Tedarikçi Performans Değerleme Sistemi Nasıl Kurulur ?
Doç. Dr. Murat ERDAL
Artan rekabet karşısında işletmeler daha fazla yarı mamul, hazır parça, ürün ve hizmeti dışarıdan temin etme yoluna gitmektedirler. Tedarikçilerle çalışırken her zaman beklentiler karşılanmayabilir ve çeşitli başarısızlık alternatifleri gündeme gelebilir. Tedarikçi değiştirme veya işletme içi üretim seçeneklerinin yanında tedarikçinin güçlendirilmesi ve istenen düzeye çekilmesi de bir seçenek olarak karşımıza çıkmaktadır.
İşletme için doğru tedarikçileri bulmak, tedarikçi değerlendirme ve iş geliştirme prosedürleri inşa etmek, sağlıklı tedarikçi ilişkileri geliştirmek ve uzun dönemli bir çalışma sisteminin oturtulması için neler yapılması gerektiği hususu, şirketleri hayli meşgul etmektedir.
Tedarikçilerin sayısı arttıkça tedarikçi performans değerleme sisteminin kurulması ve aşağıdaki sorulara cevap aranması gerekmektedir.
- Tedarikçi seçim kriterleri nelerdir ?
- Tedarikçilerle ilişkilerimi nasıl düzenlemeliyim ?
- Tedarikçimi nasıl değerlendirmeliyim ?
- Tedarikçi performans değerlendirme kriterleri nelerdir ?
- Tedarikçimi kalite, maliyet, esneklik ve hız olarak istediğim seviyeye nasıl getirebilirim ?
- Tedarikçilerle hangi alanlarda hangi sürelerle işbirliği yapmalıyız ?
- Tedarikçi ödüllendirme türleri nelerdir ?
- Tedarikçi Geliştirme Programında nelere dikkat edilir ?
Tedarikçi performans değerleme sisteminin kurulması sektörden sektöre firmadan firmaya değişebilmektedir. Önümüzdeki dönem tüm sektörlerin daha fazla ilgilenecekleri alanların başında tedarikçiler gelmektedir. Bugüne kadar kimlerle ne sürelerle hangi projelerde çalıştık ? Şimdi kimlerle çalışıyoruz ? Gelecekte kimlerle çalışmalıyız ?
|
